Kesit görünüş neyi gösterir?
Kesme düzlemi parçanın açıklamak istediğimiz iç ayrıntısından geçirilir. Düzlem ile gözlemci arasında kalan bölüm kaldırılmış kabul edilir; arkada kalan bölümün görünüşü çizilir. Düzlemin gerçekten kestiği malzeme yüzeyi taranır. Bir delikten veya kanaldan geçtiği yerde ise malzeme bulunmadığı için boşluk taranmaz.
Kesit, ayrı bir parça üretmek anlamına gelmez; resimde iç yapıyı anlatma yöntemidir. Kesme düzleminin bakış okları ile A–A gibi adı, hangi kesit görünüşünün okunduğunu belirtir.
Ø40 dış çaplı, Ø20 delikli burcun tam kesiti
Örneğimiz tek parçalı, içinden boydan boya delik geçen silindirik bir burçtur. Dış çap 40 mm, delik çapı 20 mm ve boy 50 mm. Kesme düzlemi burcun ekseninden geçer. Boy görünüşünde 20 mm genişliğinde açık bir delik bölgesi ile üstte ve altta iki malzeme şeridi görülür.
Dış ve iç çap farkı 40 − 20 = 20 mm'dir; bu fark iki taraftaki et kalınlığının toplamıdır. Her tarafta (40 − 20) ÷ 2 = 10 mm malzeme vardır. Bu nedenle kesitte 10 mm malzeme + 20 mm boşluk + 10 mm malzeme = 40 mm toplam yükseklik okunur.
Tam kesit çiziminde işlem sırası
- İç yapıyı açıklayan düzlemi seçin. Burç için eksenden geçen bir boyuna düzlem deliği en açık biçimde gösterir.
- Düzlemi ve bakış yönünü işaretleyin. Kesit görünüşünü aynı adla, örneğin A–A ile eşleştirin.
- Dış ve iç sınırları kurun. Boyu 50 mm, dış çap karşılığını 40 mm, delik bölgesini 20 mm olarak çizim ölçeğine aktarın.
- Kesilen dolu bölgeleri tarayın. İnce, düzenli aralıklı çizgiler kullanın. 45° sık kullanılan başlangıç açısıdır; konturla karışıyorsa yönü uygun biçimde değiştirin. Tek parçanın iki bölgesinde aynı düzeni koruyun.
- Boşluğu ve ekseni kontrol edin. Delik beyaz kalmalı; eksen çizgisi deliğin ortasından geçmelidir. İç yapı zaten açıkken gereksiz gizli çizgileri tekrarlamayın.
Tam kesit, yarım kesit ve kısmi kesit ne zaman seçilir?
| Yöntem | Öğrenme sorusu | Tercih nedeni |
|---|---|---|
| Tam kesit | İç yapı tek düzlemde bütünüyle açıklanıyor mu? | Düzlem boyunca iç ayrıntıları birlikte görmek. |
| Yarım kesit | Parça simetrik mi; dış ve iç biçimi birlikte görmek gerekli mi? | Bir yarıda dış görünüşü, diğer yarıda kesiti göstermek. |
| Kısmi kesit | Yalnız küçük bir iç bölgeyi açmak yeterli mi? | Tüm görünüşü kesmeden yerel ayrıntıyı açıklamak. |
Her iç ayrıntı aynı düzlemde değilse kademeli kesit gibi başka bir yöntem gerekebilir. İlk çalışmanızda düzlemi seçmeden tarama yapmayın; hangi bölgenin gerçekten kesildiğini önce belirleyin. Bu örnek tek bir burçtur; montajlarda eksenleri boyunca kesilen cıvata gibi standart elemanların özel gösterim kuralları ayrıca değerlendirilir.
Tarama ve kesit adında sık hatalar
- Delik boşluğunu taramak. Taramayı dış sınırın tümüne yaymak burcu dolu parça gibi gösterir.
- Kesitteki iki şeridi farklı parça sanmak. Bu örnekte üst ve alt şerit aynı burca aittir; tarama yönü ve aralığı aynıdır.
- Yarım kesitin ayrımına kalın kenar çizmek. Simetri sınırı fiziksel parça kenarı değildir; eksen çizgisiyle ayrılır.
- Gördüğünüz her yüzeyi taramak. Düzlemin arkasında görünen fakat düzlem tarafından kesilmeyen yüzey, yalnız görünür diye taranmaz.
Üç açıklamalı kesit alıştırması
1. Kesitteki üç bölgeyi hesaplayın
Dış çapı 50 mm, deliği Ø30 olan bir burcun eksenel kesitinde iki et kalınlığı ve ortadaki boşluk kaç mm'dir?
Çözümü aç
Her et kalınlığı (50 − 30) ÷ 2 = 10 mm. Kesitte 10 + 30 + 10 = 50 mm okunur. İki 10 mm malzeme bölgesi taranır; ortadaki 30 mm delik boşluğu beyaz kalır.
2. Delik ile dolu bölgeyi ayırın
Kesme düzlemi bir gövdenin iç kanalından geçiyor. Kanalın boşluğu ve kanalın arkasında görünen, düzlemin kesmediği bir yüzey taranmalı mı?
Çözümü aç
İkisi de bu nedenle taranmaz. Kanalda malzeme yoktur; arkadaki yüzey de düzlem tarafından kesilmemiştir. Tarama, yalnız düzlemin kestiği katı yüzeylere uygulanır.
3. Dış ve iç biçimi birlikte gösterin
Simetrik bir parçanın dış profilini ve iç deliğini tek görünüşte karşılaştırmak istiyorsunuz. Tam, yarım veya kısmi kesitten hangisi uygun başlangıç seçimidir?
Çözümü aç
Yarım kesit. Bir yarı dış biçimi, diğer yarı iç yapıyı anlatır. İki yarı eksen çizgisiyle ayrılır. Yalnız küçük bir yerel ayrıntıyı açıklamak gerekseydi kısmi kesit tercih edilebilirdi.
Bu kararları çizim üzerinde denemek için Kesit Görünüşler dersini açın. Dış görünüşleri yerleştirmeyi görünüş çıkarma rehberinden, basılı çalışma kapsamını Teknik Resim kitabı sayfasından inceleyin.
Kural kontrolü için kaynak: MEB MEGEP, Yapım ve Montaj Resimleri — gerekli kesit alma (PDF). Bu rehberin burç çizimi, sayısal örnekleri ve alıştırmaları Arslan Yayıncılık tarafından hazırlanmıştır.
Kesiti kendiniz çizin
Teknik Resim Öğreniyorum'da dolu yüzeyi ve boşluğu ayırarak rehberli çizim yapın.