İzometrik eksenlerde 30° ile 120° aynı şeyi anlatmaz
Standart dik duruşta yükseklik ekseni düşeydir. Ortak başlangıç noktasından sağa ve sola aşağı uzanan iki yan eksen, yatay referansla 30° yapar. Bu üç yön arasındaki açılar 120°'dir. Bir eksen çizgisinin ters yönünü seçmek şeklin duruşunu değiştirir; açı okurken çizginin hangi ışınının kastedildiğine dikkat edin.
İzometrik, aksonometrik gösterimlerden biridir. Paralel kenarlar çizimde de paralel kalır; konik perspektifte olduğu gibi uzakta bir kaçış noktasına yönelmezler. Ön, üst ve yan görünüşlerden okunan üç boy, bu eksenler boyunca taşınır.
40 × 30 × 20 mm prizmanın izometrik çizimi
Genişlik 40 mm, derinlik 30 mm ve yükseklik 20 mm olsun. Örnekte eksenlere paralel kenarlara aynı katsayı uygulanır. Bu yüzden genişlik kenarı ile derinlik kenarının uzunluk oranı 40:30, genişlik ile yükseklik oranı 40:20 olarak korunur.
Prizmayı adım adım kurun
- Başlangıç noktasını ve eksenleri çizin. Bir düşey yön ile yataya 30° eğimli iki yön kurun. Gönye veya çizim aracının açı kılavuzunu kullanın.
- Üç boyu işaretleyin. Genişlik yönünde 40, derinlik yönünde 30 ve yükseklik yönünde 20 mm'yi seçilen çizim ölçeğinde taşıyın.
- Taban paralelkenarını kapatın. Genişliğin ucundan derinlik eksenine; derinliğin ucundan genişlik eksenine paralel çizgiler geçirin.
- Yüksekliği diğer köşelere taşıyın. Taban köşelerinden aynı 20 mm yükseklik çizgilerini çıkarın. Üst köşeleri taban kenarlarına paralel bağlayın.
- Görünür kenarları seçin. Yardımcı çizgileri ayırın; yalnız çalışmanın istediği görünür ve gerekli gizli kenarları uygun çizgi türüyle gösterin.
- Sonradan eklenecek ayrıntıyı konumuyla kurun. Bir kademe veya eğik yüzey varsa uç noktalarını üç boy üzerinden bulun, sonra birleştirin. Eğik kenarın gerçek boyunu rastgele bir 30° çizgiye taşımayın.
İzometrik çizim ile gerçek izometrik projeksiyon farkı
Derslerde “izometrik perspektif” denildiğinde çoğu başlangıç çalışması, eksen yönlerinde gerçek boyları doğrudan taşıyan izometrik çizim yöntemini kullanır. Bir cismin ortogonal izometrik projeksiyonunda ise bu boylar eşit oranda kısalır: katsayı √(2/3) ≈ 0,816'dır. Çalışma yönergesinde hangi yöntem istendiğini kontrol edin.
| 40 mm eksene paralel kenar, genel ölçek 1:1 | Kâğıttaki uzunluk | Gerçek boy bilgisi |
|---|---|---|
| İzometrik çizim | 40 mm | 40 mm |
| Ortogonal izometrik projeksiyon | 40 × √(2/3) ≈ 32,66 mm | 40 mm |
Bu kısalma katsayısı eksenlere paralel boylar içindir. Her eğik çizgiyi 0,816 ile çarpmak doğru olmaz; eğik kenarın uç noktaları izdüşürülerek bulunur. Genel çizim ölçeği 1:2 gibi seçilmişse o katsayı da ayrıca uygulanır. Ölçek rehberi çizim boyu ile gerçek boyu ayırmanıza yardımcı olur.
Sık yapılan dört izometrik hata
- Yan eksenleri 45° çizmek. Bu duruşta iki yan yön yataya 30°'dir; 45° eğik perspektifle karıştırılır.
- Derinliği otomatik yarıya indirmek. Bu örnekte üç eksende katsayı aynıdır. Derinliğe farklı oran vermek başka bir gösterimdir.
- Paralel kenarları kaçış noktasına yöneltmek. İzometrikte aynı yönün kenarları birbirine paralel kalır.
- İzometrik yüzeydeki deliği çember çizmek. Bu yüzeydeki daire elips olarak görünür. Çevreleyen izometrik eşkenar dörtgen ve doğru elips yönü üzerinden çalışın.
Üç açıklamalı izometrik alıştırma
1. Çizim ölçeğini uygulayın
Genişliği 60, derinliği 40, yüksekliği 30 mm olan bir prizmayı izometrik çizim yöntemiyle genel ölçek 1:2'de kuruyorsunuz. Eksenler boyunca hangi boyları işaretlersiniz?
Çözümü aç
30, 20 ve 15 mm. İzometrik çizimde gerçek boylar aynı genel ölçekle taşınır; 1:2 her birini yarıya indirir. Derinlik için ayrıca ikinci bir yarılama yapılmaz. Gerçek ölçüler 60, 40 ve 30 mm olarak kalır.
2. 120° açıyı kontrol edin
Başlangıç noktasından yukarı düşey, sağa aşağı 30° ve sola aşağı 30° ışınları çizdiniz. Düşey ile sağ ışın arasındaki açı ve iki alt ışın arasındaki açı kaç derecedir?
Çözümü aç
Her ikisi de 120°. Düşey ile sağ ışın için 90° + 30° = 120°; iki alt ışın için 180° − 30° − 30° = 120°. Böylece üç yön eşit açılarla ayrılır.
3. Çizim ile projeksiyonu ayırın
Gerçekte 30 mm olan, eksene paralel bir kenarı genel ölçek 1:1'de önce izometrik çizim, sonra ortogonal izometrik projeksiyon yöntemiyle kuracaksınız. İki çizim boyu nedir?
Çözümü aç
İzometrik çizimde 30 mm; projeksiyonda 30 × √(2/3) ≈ 24,49 mm olur. Parça değişmez; iki yöntemde de gerçek boy 30 mm'dir.
Prizmadan kademeli parçaya ve elipse geçmek için Aksonometrik Perspektif dersini açın. Basılı çizim çalışmaları için Uygulama Yapraklı Teknik Resim kitabının içeriğini inceleyebilirsiniz.
Kural kontrolü için kaynaklar: MEB MEGEP, Kroki, Perspektif ve Yapım Resmi — izometrik perspektif (PDF); çizim/projeksiyon ayrımı için NPTEL, Isometric Axonometric Projections. Bu sayfanın prizma çizimi ve alıştırmaları Arslan Yayıncılık tarafından hazırlanmıştır.
Üç boyu çizime dönüştürün
Teknik Resim Öğreniyorum'da eksen, prizma ve elips çalışmalarını deneyin.