Kısa cevap: Önce parçayı yeterli görünüşle anlatın. Ardından toplam boyutları, delik ve basamakların yerini, çap veya yarıçapları uygun görünüşe yerleştirin. Ölçü sayısını artırmak değil, parçayı belirsizliğe yer bırakmadan tarif etmek hedeflenir.
Ölçülendirme çizgileri neyi gösterir?
| Öğe | Görevi | Bu örnekte |
|---|---|---|
| Görünür kenar | Parçanın gerçek dış sınırını gösterir. | Levhanın dikdörtgen dış çizgisi. |
| Yardımcı ölçü çizgisi | Ölçülen iki sınırı ölçü çizgisine taşır. | 60 ve 40 ölçülerindeki ince uzatma çizgileri. |
| Ölçü çizgisi | İki sınır arasındaki değeri okutur. | Alt taraftaki 60, sol taraftaki 40. |
| Eksen çizgisi | Daire veya deliğin merkezini belirtir. | Delikteki kesik çizgiler. |
| Çap işareti | Dairesel özelliğin çapını bildirir. | Ø10, yani 10 mm delik çapı. |
60 × 40 mm delikli levha örneği
Ön görünüşte levhanın dış genişliği 60 mm, dış yüksekliği 40 mm ve deliğin çapı Ø10 mm olarak verilmiştir. Delik tam ortadaysa merkez soldan 30 mm, alt kenardan 20 mm uzaklıktadır. Çizimdeki bu değerler parçanın gerçek ölçülerini anlatır; ekrandaki şeklin piksel boyutu ya da görselin sayfada kapladığı yer değildir.
Delik başka yere taşınırsa yalnız Ø10 yazmak yetmez. Merkezin seçilen referans kenarlara göre yatay ve düşey uzaklığı da verilmelidir. Örneğin merkez soldan 25 mm, alt kenardan 20 mm olacaksa çizim ve konum bilgisi birlikte değişir; dış 60 × 40 ölçüsü aynı kalabilir.
Çizerken izlenecek sıra
- Görünüşü seçin: Deliğin daire olarak görüldüğü yüzü kullanın; başka görünüş gerekiyorsa görünüş çıkarma örneğine bakın.
- Toplam ölçüleri yerleştirin: Önce 60 mm genişlik ve 40 mm yüksekliği gösterin.
- Ayrıntıyı tanımlayın: Deliğin çapını Ø10 olarak, merkez konumunu da uygun referans kenarlara göre belirtin.
- Tekrarları denetleyin: Aynı bilgiyi gereksiz yere iki kez yazmayın; ölçü çizgileri parçanın görünüşünü kapatmasın.
- Okuma testi yapın: Çizime bakan biri delik çapını ve merkezini tahmin etmeden bulabiliyor mu?
Sık karıştırılan noktalar
Ø10 ve R10 aynı değildir
Ø çapı, R yarıçapı belirtir. Ø10 delikte yarıçap 5 mm'dir; R10 yazılırsa dairesel özelliğin çapı 20 mm olur.
Şekil tek başına ölçü değildir
Çizim ekranda büyütülüp küçültülebilir. Gerçek imalat ölçüsü çizimde yazılı sayısal değerden okunur.
Merkez konumu unutulmamalıdır
Deliğin çapı bilinse bile merkezi belirtilmezse üretimde nereye açılacağı belirsiz kalır.
Kısa alıştırma ve yanıtı
Soru: 80 × 50 mm levhada Ø12 delik tam merkezdeyse merkezi sol ve alt kenardan kaç milimetredir? Yanıt: Soldan 40 mm, alttan 25 mm. Çap 12 mm olduğundan yarıçap 6 mm'dir. Merkez konumu ile delik boyutu ayrı bilgilerdir.
Daha fazla görünüş ve ölçü alıştırması için Mehmet Arslan Uygulama Yapraklı Teknik Resim kitabının gerçek içeriğini inceleyin. Ekranda çizim pratiği yapmak isteyenler ücretsiz Teknik Resim Öğreniyorum uygulamasını deneyebilir.
Çizimle devam edin
Kitapta ölçülendirme, görünüş çıkarma ve yapım resmi konuları birbiriyle bağlantılı uygulamalarla ilerler.